I&I-> Jaargangen -> Artikel

De opkomst
van de digitale
patjepeeër

Door Hans Kuné


Ik heb een modern natuurkundige eens horen zeggen: alles wat mogelijk is in het heelal, zal ook ergens in het heelal gebeuren. Iets dergelijks geldt ook voor de op vrije mededinging gebaseerde markt. Ieder produkt dat denkbaar is, zal op enig moment aan de consument worden aangeboden. De vraag was dus niet of we ooit digitale sex aangeboden zouden krijgen, de vraag was alleen wanneer dat zou gebeuren.
Om alle misverstanden te vermijden: ik ben niet preuts genoeg om tegen porno te zijn. Ik ben het eens met Gerard Reve, die stelt dat de vrijheid van meningsuiting het onmogelijk maakt porno te verbieden. Het is alleen wel zo, dat ik porno associeer met een bedrijfstak waarbinnen men het niet zo nauw neemt met begrippen als kwaliteit en betrouwbaarheid. Ik vind het een beetje een smoezelige bedrijfstak, die bestaat bij de gratie van een wat smoezelige cliëntele. Daar ligt het aan dat ik deze bedrijfstak tot nu toe nog niet heb geassocieerd met computers en met software, die bestaat bij de gratie van een stilzwijgende afspraak tussen de klant en de producent dat er in ieder geval gestreefd wordt naar een zo hoog mogelijke kwaliteit. Als ik een compiler koop, verwacht ik tegenwoordig niet meer dat hij bugs-vrij is. Ik verwacht wel dat de leverancier zijn uiterste best doet de bugs die erin zitten er zo snel mogelijk uit te halen en ook dat hij mij op een faire manier van nieuwe releases voorziet. Er bestaat tussen de leverancier en mij derhalve een verhouding die ik samenvat onder het trefwoord: de leverancier is geen louche patjepeeër, maar een hardwerkend persoon die net als ik zijn brood in het zweet zijns aanschijns moet verdienen. Vanwege dit verwachtingspatroon raak ik in de war als ik een computerwinkel binnenstap en dan plotseling tussen de blote borsten, billen en vochtige vagina's sta. Maar wat ik niet voor mogelijk hield is toch gebeurd: de digitale patjepeeër is opgestaan en biedt mij zijn op cd-rom geperste waren aan.
Een mens is nooit te oud om te veranderen en wij dienen te allen tijde bereid en in staat te blijven om de schakelaars in ons hoofd om te zetten. Maar ik moet bekennen dat me dat dit keer niet meeviel. Ik deel dit de afdeling marketing van de winkelketen Byte maar mee. Misschien dat het aan mijn leeftijd ligt, of misschien heb ik het wel mis en ben ik gewoon toch wel degelijk erg preuts, ik weet het niet, maar er moesten wel erg veel schakels om. In één klap zag ik de gehele computerindustrie (ten onrechte natuurlijk) in een geheel ander licht en al die mannen die daar door de zaak scharrelden erbij en wat nog het ergste was: mezelf ook. Liepen daar in die regenjassen nu leergierige hobbyisten rond, hardwerkende zakenlieden, eerzame ambtenaren in middagpauze en energieke adviseurs, of was dat een heavy-porno-user die er achter me in mijn nek stond te hijgen? Plots bleek het niet meer zonder meer duidelijk wat er in deze winkel aan wat voor soort klant wordt verkocht.
Nu moet het me van het hart, dat het me in de kern van de zaak een zorg is wat het marketingbeleid van Byte is. Een paar dagen later merkte ik echter, dat ik toch nog een paar schakelaars te weinig had omgezet. De cd-rom heeft niet alleen Byte veranderd, maar heeft wel degelijk impact op de bedrijfstak in zijn geheel. Dat besefte ik toen mijn zoontje thuiskwam met zijn eerste spelletje op cd-rom en me sip meedeelde dat hij vijftig gulden had uitgegeven aan allemaal flight-simulators die het niet deden. Gecontroleerd. Nog eens gecontroleerd. En inderdaad: ze deden het stomweg niet. Althans niet allemaal. En wat ook een teleurstelling voor hem was: hij had helemaal geen echte spelletjes gekocht, maar demo's van spelletjes. Ik wist wel dat er dit soort cd-roms bestonden, maar ik was vergeten hem te waarschuwen. En met zijn vijftien jaar had hij er natuurlijk niet aan gedacht eerst de kleine lettertjes te lezen, voor hij zijn opgespaarde zakgeld over de toonbank schoof. 'Kijk', legde ik hem geduldig uit, 'er zit een briefje in deze doos en daar staat op dat je helemaal geen software hebt gekocht. Zie je dat? Je hebt shareware gekocht en die is niet van jou totdat je nog een extra bedrag stort op een girorekening. Je hebt met andere woorden een soort etalage gekocht. En zie je, hier staat ook dat degene die de etalage ingericht heeft, dat is dus de man die deze cd-rom heeft laten persen, geen enkele garantie biedt voor het functioneren of de kwaliteit van de software die erop staat. Als het ding vol staat met virussen die gehakt maken van mijn harde schijf: hij wast zijn handen in onschuld. Zie je, hier staat het heel expliciet: hij is niet verantwoordelijk voor de kwaliteit van de software, maar alleen voor de kwaliteit van het distributiemedium. Dus alleen als die disk niet goed zou zijn, kun je tegen hem iets doen. Maar die disk is prima. High tech. Werkt als een trein. Het is de software die erop staat, die niet deugt. Ahum. Snap je?'
Nee, dat snapte hij natuurlijk niet en dat is maar goed ook. Want als de consument zich er bij zou neerleggen dat dit soort produkten aangeboden worden, dan zou de gehele digitale gemeenschap (en niet alleen de billen en de borsten) snel in handen van digitale patjepeeërs zijn. Stelt u zich de koper van een boek voor. Hoe zou die reageren als hij thuisgekomen zijn pasverworven bezit openslaat en merkt dat van sommige hoofdstukken de letters at random door elkaar heen gedrukt zijn en dat van andere hoofdstukken slechts eentiende gedeelte is afgedrukt gevolgd door een gironummer van de auteur met de boodschap dat daar de rest te koop is? Zou die klant erg onder de indruk zijn van kleine lettertjes waarop te lezen staat, dat hij juridisch gesproken geen boek gekocht heeft, maar alleen maar een halve kilo papier en een potje drukinkt? Nee, hij zou dat een absurde grap vinden. Maar het is precies deze absurde grap die in het digitale heelal nu als produkt aan de man gebracht wordt. De moderne natuurkunde heeft altijd gelijk.
Maar mijn zoontje ook. De verkoper in de computer(?)winkel heeft niet eens geprobeerd hem op de kleine lettertjes te wijzen. De disk met de patjepeeër-bits is ingeruild voor software, echte software, van een spelletjesleverancier die niet alleen garandeert dat zijn produkten het technisch gesproken doen, maar die daar zelfs nog aan toe durft te voegen (in grote letters) dat je het spelletje in mag ruilen als je er geen plezier aan hebt. Geen haar op ons hoofd, overigens, want we vermaken ons al dagen lang dol. Een vakman kortom, waar ik graag zaken mee doe. Leveranciers en consumenten aller landen, verenigt u tegen het digitale paatjepeeërsdom!