Dit artikel is een bewerkte versie van het door de auteur geschreven hoofdstuk 'Telegrafie en telefonie' in deel 4 van: Lintsen, H.W. (hoofdred.), M.S.C. Bakker, E. Homburg, D. van Lente, J.W. Schot, G.P.J. Verbong (red.), Geschiedenis van de techniek in Nederland. De wording van een moderne samenleving 1800-1890 (Zutphen 1993), blz. 272-298. Voor de vermelding van de gebruikte bronnen en specifieke verwijzingen naar literatuur wordt naar dit hoofdstuk verwezen.