Hoofdstuk 8

Wie zijn de gebruikers van het Internet?

Het onderzoek naar de bewoners van het Internet staat nog in de kinderschoenen. Maar onder invloed van de commercialisering is er steeds meer belangstelling voor. Het zijn met name de informatie-aanbieders die geïnteresseerd zijn in wie zij kunnen bereiken.
Momenteel zijn er twee typen gebruikers te onderscheiden. De eerste groep bestaat uit jonge technocraten, studenten, afgestudeerden (na 1990) en wetenschappelijk medewerkers aan universiteiten, met name bij de bêta-wetenschappen. Belangrijk kenmerk van deze groep is dat men al tijdens de studie of het werk kennis heeft gemaakt met de toepassingsmogelijkheden van het Internet. Deze groep bestaat uit mensen met relatief lage inkomens (studenten) en met relatief hoge inkomens (afgestudeerden en medewerkers). De tweede groep omvat iedereen die niet in de eerste groep past, zoals studenten en medewerkers uit de alfa-wetenschappen, middelbaar en lageropgeleide mensen.

De ontwikkeling van het Internet verschilt ook aanzienlijk per land. Dit kan op verschillende manieren worden verklaard. Uiteraard speelt de beschikbaarheid van de benodigde technologie een rol, hetgeen mede verklaart waarom er in Afrika nog nauwelijks Internetvoorzieningen zijn. Verder kunnen ook politieke aspecten een rol spelen. Aardig is om in dit verband ook te kijken naar de verhouding tussen het bruto nationaal produkt en de op het Internet aangesloten computerssystemen. Dan blijkt dat een aantal kleinere landen, waaronder Nederland een hoge ratio heeft (zie tabel 4).

Tabel 4: Correlatie van het bruto nationaal product tot het aantal Internet hosts (Bron: Eric Arnum, juli 1994) 


Domain Name     Code Internet Hosts            GNP Total   GNP/Host

-------------------------------------------------------------------

Iceland           is          3,268       $5,456,000,000       1.67

Australia         au        127,514     $290,522,000,000       2.28

Norway            no         38,759      $98,079,000,000       2.53

Finland           fi         49,598     $129,823,000,000       2.62

U.S. Total       var      2,044,716   $5,694,900,000,000       2.79

New Zealand       nz         14,830      $46,200,000,000       3.12

Sweden            se         53,294     $202,498,000,000       3.80

Netherlands       nl         59,729     $249,600,000,000       4.18

Canada            ca        127,516     $542,774,000,000       4.26

Czech Republic    cz          5,639      $25,600,000,000       4.54

Switzerland       ch         47,401     $238,050,000,000       5.02

U.K.              uk        155,706     $923,959,000,000       5.93

South Africa      za         15,595      $96,000,000,000       6.16

Israel            il          8,464      $56,400,000,000       6.66

Denmark           dk         12,107      $91,100,000,000       7.52

Hong Kong         hk          9,141      $71,303,000,000       7.80

Austria           at         20,130     $164,100,000,000       8.15

Chile             cl          3,703      $30,500,000,000       8.24

Germany           de        149,193   $1,495,679,000,000      10.03

Slovak Republic   sk            868       $9,300,000,000      10.71

Singapore         sg          4,014      $43,200,000,000      10.76

Costa Rica        cr            544       $5,900,000,000      10.85

Hungary           hu          5,390      $60,100,000,000      11.15

Portugal          pt          4,518      $50,700,000,000      11.22

Ireland           ie          3,308      $41,354,000,000      12.50

Belgium           be         12,107     $171,800,000,000      14.19

Taiwan            tw         10,314     $150,800,000,000      14.62

France            fr         71,899   $1,099,750,000,000      15.30

Het volledige overzicht van deze tabel is te vinden:
http://www.nw.com/zone/www/bygnp.txt

In het vervolg van dit hoofdstuk zullen een aantal demografische onderzoeken aan de orde komen die betrekking hebben op verschillende deelgebieden binnen het Internet en ook op verschillende tijdstippen hebben plaatsgevonden. Het eerste onderzoek dat beschreven wordt, heeft betrekking op de Digitale Stad Amsterdam, de volgende op het gebruik van WWW in de Verenigde Staten, de verhouding man/vrouw binnen het Internet en het gebruik binnen SURFnet.

De Digitale Stad Amsterdam

Medio 1994, een paar maanden na de start van De Digitale Stad, is onderzoek gedaan naar het profiel van de 'inwoners' van de stad (Schalken, Tops, 1994). De Digitale Stad is de eerste echt populaire publieksvoorziening voor toegang tot het Internet in Nederland. Medio 1994 waren er zo'n 13.000 bewoners geregistreerd en werd De Digitale Stad zo'n 3.000 maal per dag benaderd. Het Internet bestond daarvoor voornamelijk uit een netwerk voor hoger onderwijs en onderzoek (SURFnet) en een netwerk voor de overige organisaties (NLnet). Uit het onderzoek blijkt dat maar liefst 91 procent van alle inwoners van het mannelijk geslacht is, dat 58 procent van de inwoners dertig jaar of jonger is en dat 72 procent een HBO- of universitaire opleiding heeft genoten. Er waren zeer weinig inwoners ouder dan vijftig jaar en ook zeer weinig inwoners met een LBO- of MBO opleiding. De interesses van de inwoners lagen onder andere op het gebied van de computertechnologie.
Omdat dit onderzoek uit de beginfase van De Digitale Stad stamt, wordt in (Schalken, Tops, 1994) gesteld dat het hier om 'early adapters' gaat. Het verband wordt gelegd met de introductie van de telefoon, waarbij een soortgelijke groep als eerste actief was. Dit laatste kan best op waarheid berusten, maar men dient bij de eerste bewoners van de digitale stad rekening te houden met feit dat een groot deel waarschijnlijk al kennis had gemaakt met het Internet tijdens hun studie. Zij hadden mede daardoor maar een zeer korte gewenningsperiode nodig voor het adapteren van de nieuwe faciliteiten. Bij de introductie van de telefoon was dit niet het geval.

Terug Vervolg Inhoud