Hoofdstuk 5

Dienstenaanbieders op het Internet

De diensten die worden aangeboden op het Internet zijn te onderscheiden in drie typen: netwerk-, communicatie- en informatiediensten. De netwerkdiensten hebben betrekking op het datatransportnetwerk en daarmee samenhangende voorzieningen: de infrastructuur. Communicatiediensten als elektronische post en Telnet maken gebruik van deze netwerkdiensten. Informatiediensten maken weer gebruik van communicatiediensten om de gebruiker toegang te geven tot informatie. Diensten die worden toegevoegd aan deze drie typen worden toegevoegde-waardediensten genoemd. Deze hebben vaak betrekking op het begeleiden van het realisatietraject, het vereenvoudigen van het gebruik, het verhogen van het beveiligingsniveau en de beschikbaarheid. In onderstaande afbeelding is schematisch de onderlinge samenhang tussen de verschillende diensten weergegeven.

Afbeelding: Schema van de onderlinge samenhang tussen de verschillende diensten (5.6 kb)

Er kunnen twee categorieën aanbieders van netwerkdiensten worden onderscheiden: aanbieders die vaste netwerkaansluitingen en die inbelaansluitingen aanbieden. Een organisatie die netwerkdiensten aanbiedt, eventueel samen met enkele andere diensten, heet een Internetaanbieder. Bij de informatiediensten kan onderscheid gemaakt worden in informatie aanbieders en informatiemakelaars tot de categorie informatie aanbieders behoren de traditionele uitgeverijen, zoals Elsevier en Kluwer. Voorbeelden van informatiemakelaars zijn Compuserve, America Online en Planet Internet.

Transactie-aanbieders bieden gebruikers de mogelijkheid om formele transacties, zoals elektronisch betalingsverkeer en EDI, uit te voeren. Een functie voor een transactie-aanbieder kan het afhandelen van betalingstransacties tussen een Informatie-aanbieder of een informatiemakelaar en een klant zijn.

Internetaanbieders

In het algemeen is er een duidelijk verschil tussen een Internetaanbieder die diensten levert via inbelaansluitingen en een die diensten levert via vaste netwerkaansluitingen. De eerste beschikt niet over een eigen infrastructuur in een regio, de tweede wel . Zo'n infrastructuur waarop klanten met vaste verbindingen worden aangesloten wordt wel de 'backbone' of Wide Area Netwerk (WAN) van een Internetaanbieder genoemd. De kwaliteit van de netwerkdiensten die een Internetaanbieder levert hangt samen met de eigenschappen van de backbone. Belangrijke eigenschappen in dit verband zijn:

De aanwezigheid van redundantie in de backbone wordt meestal gereflecteerd door beschikbaarheidsgaranties die een Internetaanbieder al dan niet afgeeft.

Koppeling via vaste aansluiting

Bij een vaste aansluiting wordt het netwerk van een klant gekoppeld via een vaste verbinding met de backbone van een Internetaanbieder. De vaste verbinding bestaat meestal uit een digitale PTT-huurlijn, maar kan ook geleverd worden door een kabel- of energiemaatschappij. Door middel van een vaste aansluiting kunnen Internetdiensten worden geïntegreerd met diensten op het lokale net. Bovendien biedt een dergelijke aansluiting in principe ook de beste performance, aangezien de verbinding er in de regel 24 uur per dag is. Een vaste aansluiting vraagt echter extra aandacht op het gebied van de beveiliging. Het is daarom geen 'plug and play', maar maatwerk, waarbij externe expertise nodig is om het gewenste beveiligingsniveau te realiseren.

Afbeelding: Schema inbel- en vaste Internetaansluiting (4.4 kb)

Voordat een aansluiting gebruikt kan worden dient een klant zelf ook een aantal zaken te regelen. Een goede Internetaanbieder biedt hierbij ondersteuning. Het gaat hierbij om een aantal administratieve zaken, zoals netwerkadressen, een domeinnaam, installatie, configuratie en beheer van een aantal benodigde voorzieningen, zoals een name server, één of meerdere mail servers, gebruikerssoftware en een instructie van de gebruikers. Verder biedt een Internetaanbieder een aantal backupvoorzieningen ten behoeve van de netwerkdiensten (een backup name server bijvoorbeeld) en communicatiediensten (een backup mail server), die calamiteiten voorkomen wanneer de vaste verbinding niet beschikbaar is.
In Nederland zijn er momenteel drie grote Internetaanbieders: NLnet en Unisource Business Networks, die diensten bieden aan iedereen, en SURFnet bv, die een netwerk onderhoudt voor de doelgroep onderwijs, cultuur en wetenschap. Naar schatting maakten zo'n 200.000 gebruikers medio 1995 gebruik van het Internet via een vaste aansluiting bij een van deze Internetaanbieders. Dat doen zij dan direct vanaf een lokaal net en dus niet via het telefoonnet met een modem. Zij hebben daardoor meer bandbreedte en dus snelheid tot hun beschikking. NLnet en in mindere mate ook SURFnet zijn ook te benaderen via inbeldiensten.

Koppeling via inbelaansluiting

Naast de Internetaanbieders met een eigen backbone zijn er Internetaanbieders die al het verkeer via één aansluitpunt met het Internet afhandelen. In Nederland betrekken deze aanbieders hun connectiviteit in de regel via een van de drie bovengenoemde grotere Internetaanbieders. Zij bieden de volgende diensten:

Verouderde vormen van inbeldiensten, die echter nog steeds worden geboden zijn:

In Nederland maakten medio 1995 ongeveer 100.000 mensen gebruik van het Internet inbeldiensten. De meesten gebruiken SLIP en PPP inbeldiensten. Een aantal Nederlandse aanbieders van inbeldiensten zijn:

Toegevoegde-waardediensten

Internetaanbieders bieden ook vaak 'value added services' die bestaan uit faciliterende en adviserende diensten. Met behulp van deze diensten is het mogelijk om met geringe kennis en beperkte voorzieningen een volwaardig Internetgebruiker, of Informatie aanbieder te worden. Advisering is er op het gebied van:

Daarnaast is het mogelijk om allerhande operationele zaken uit te besteden, zoals voorzieningen voor e-mail, beheer van Internetvoorzieningen, gebruikersvoorlichting, HELPdesk en dergelijke. Een aantal organisaties in Nederland hebben zich gespecialiseerd in het inrichten en soms ook aanbieden van toegevoegde waarde diensten, zoals het SURFnet Expertise Centrum (SEC) en Tunix Open System Consultants

Informatie-aanbieders

Iedereen die informatie aanbiedt op het Internet, bijvoorbeeld via een 'home page' in WWW, is een Informatie-aanbieder. Serieuze Informatie-aanbieders zorgen voor informatie die inhoudelijk correct, goed toegankelijk en up-to-date is. Zij weten wat er mogelijk is met het Internet en bieden informatie aan via een Internetaanbieder. Een nieuwe vorm van dienstverlening is het faciliteren van Informatie-aanbieders. Hierbij worden organisaties in de gelegenheid gesteld om hun informatie onder te brengen op een informatiesysteem van een ander. Voordeel is dat men dan niet verantwoordelijk is voor systeem- en netwerktechnische zaken en men zich kan concentreren op de informatie zelf en de presentatie ervan. Een aanbieder van deze dienst beschikt meestal over snelle verbindingen met het Internet, waardoor grote groepen gebruikers gelijktijdig deze informatie kunnen raadplegen.

Informatiemakelaar

Informatie zoeken en vinden op het Internet is geen sinecure. Er is dan ook een steeds groter wordende behoefte aan systemen die het informatie-aanbod ordenen en gestructureerd aanbieden aan gebruikers, de mediatheken van het Internet. Op een aantal vlakken zijn deze in Nederland al te vinden: XXlink biedt VVV-informatie en de Koninklijke Bibliotheek biedt in samenwerking met SURFnet het 'NL-menu', waarin nederlandstalige informatie is opgenomen. Verder biedt Planet Internet een geordend overzicht van informatie op het Internet. Informatie aanbieders doen er goed aan om zich aan te melden bij zoveel mogelijk Informatiemakelaars om de daarmee de toegankelijkheid van hun informatie te vergroten.

Transactie-aanbieders

Er zijn al een aantal transactie-aanbieders op het Internet te vinden die Informatie-aanbieders en informatiemakelaars in staat stellen om 'on-line' voor hun diensten te laten betalen. De meeste initiatieven op dit gebied bevinden zich nog in een proefstadium, maar een aantal is operationeel, zoals First Virtual. Via deze bank kan een gebruiker door middel van de combinatie van een creditcard, een e-mail adres en een FIRST VIRTUAL account elektronische documenten bestellen. Uiteraard alleen bij organisaties die zich hebben aangesloten bij FIRST Virtual. Als voorbeelden noemt FIRST VIRTUAL 'Stories, articles, essays, columns, poems, Software, Newsletters and periodicals, Research results and compiled data, Music and video, Recipes and Artwork'.

Meer informatie:

PLANET Internet:
http://www.pi.net/

XXlink Internet Services:
http://www.xxlink.nl

Elsevier:
http://www.elsevier.nl

Kluwer:
http://www.wkap.nl

Lijst van informatiemakelaars:
http://www.nic.surfnet.nl/infoserv/wegwijzers/zoekond.html

Terug Hoofdstuk 6 Inhoud